FON KRİZİNİN GAYRİMENKUL YATIRIM FONLARINA VE PROJE GAYRİMENKUL YATIRIM FONLARINA ETKİLERİ

Sermaye Piyasası Kurulu (Kısaca SPK)’nun, bir kısım portföy yönetim şirketlerinin serbest fonlar üzerinden çapraz hisse işlemleri gerçekleştirmesi ve likidite temerrüdü oluşması üzerine 17.09.2026 tarihinde 800 milyar TL’yi aşan 131 yatırım fonunu tasfiye sürecine alması ile birlikte ülkemizde büyük bir fon krizi gündeme gelmiştir.

Anılan fon krizi üzerine SPK’nın tasfiyeye aldığı 131 yatırım fonu hisse senedi ve para piyasası fonları iken, portföyü gerçek tapulu gayrimenkullere ve/veya da gayrimenkullere bağlı haklara dayanan Gayrimenkul Yatırım Fonları (Kısaca GYF) ve Proje Gayrimenkul Yatırım Fonları (Proje GYF) ise tasfiye listesinde yer almamıştır.            Bununla birlikte, sözü edilen fon krizi, kaçınılmaz olarak GYF’leri ve Proje GYF’leri de etkilemiştir.

            Fon krizinin GYF’lere ve Proje GYF’lere etkilerini değerlendirmeden önce, GYF’lerin ve Proje GYF’lerin yapılanmalarına kısa bir bakış, konunun daha iyi anlaşılması açısından faydalı olacaktır. Şöyle ki,

Gayrimenkullerin menkul kıymet haline gelmesini sağlayan GYF’ler, belli niteliğe sahip yatırımcıların katılım paylarının karşılığı olarak toplanmış fonlarla, gayrimenkul ya da gayrimenkullere bağlı haklar gibi varlıklara yatırım yapmayı amaçlayan, “portföy yönetim şirketleri” ve “gayrimenkul fortföy yönetim şirketleri”nce kurulmuş, bir mal varlığı bütünlüğüdür. GYF’ler yatırımcılara katılım paylarına karşılık getiri vaad ederler. GYF’ler sayesinde birçok farklı projeye veya varlığa yatırım yapılabildiği için gayrimenkul yatırımlarında çeşitlilik de sağlanmış olur.

Proje GYF’ler ise belli bir gayrimenkul projesinin geliştirilmesine ilişkin kurulurlar. Proje GYF’ler, finanse edilmesi zor olan çok büyük ölçekli projelerin gerçekleştirilmesi bakımından önemli bir finansman aracı durumundadırlar. Proje GYF’ler de de GYF’ler gibi yatırımcılar tarafından katılma payları satın alınarak finanse edilir. İlgili Projeye özel kurulan  bu fonlar, bu gayrimenkul projesi tamamlandığında ya da belirli bir süre sonunda yatırımcılarına getiri sağlamayı hedefler.

Klasik GYF’ler, gayrimenkul yatırımlarını çeşitlendirmek için birçok farklı projeye veya varlığa yatırım yapabilirken, Proje GYF’ler ise sadece belirli bir gayrimenkul projesine özgü olarak kurulurlar ve projenin tamamlanması ile son bulurlar. Dolayısıyla, Proje GYF yatırımcıları, yatırımlarının değerlendirilmesinin akıbetini daha hızlı ve kolay görebilirler. Bu farklılık, Proje GYF’lerin daha şeffaf bir yatırım yöntemi olmasını sağlarken, GYF’ler genel gayrimenkul yatırımlarında çeşitlilik sağlar.

GYF’ler ve Proje GYF’ler, gayrimenkul edinmenin giderek zorlaştığı günümüzde, sınırlı tasarrufları ile bireysel olarak gayrimenkule yatırım yapmak isteyenlerin büyük gayrimenkul yatırımlarına erişebilmelerine imkan sağlamış ve böylelikle durgun seyreden gayrimenkul piyasasını da bir süreden beri hareketlendirmişti.

Ne var ki, meydana gelen büyük fon krizi, yüksek getiri vaadiyle serbest fonlara yönelen milyonlarca tasarruf sahibi nezdinde güven kaybına yol açmıştır. Böylelikle, fon kavramı üzerinde oluşan genel olumsuz intiba, esasen, SPK’nın tasfiye listesinde yer almayan GYF’leri ve Proje GYF’leri dahi ortalama bir yatırımcı algısında, tasfiye listesindeki fonlarla aynı potaya almış, yatırımcılar riskli buldukları kağıt üzerindeki varlıklar yerine, direkt mülkiyet sağlayan, güvenli liman olarak gördükleri tapulu gayrimenkullere yönlenmiştir.

Öte yandan, her ne kadar fon krizi üzerine SPK’nın tasfiyeye aldığı 131 yatırım fonu arasında GYF’ler ve Proje GYF’ler bulunmasa da adeta kurunun yanında yaş da yanmış ve SPK’nın 26.10.2026 Tarihli, 2026/74 Sayılı Bülteni’nde yayımlanan, SPK Karar Organı’nın i-SPK.52.4.ao (26/10/2026 tarih ve 75/1897 s.k.) sayılı İlke Kararı ve i-SPK.37.10 (26/10/2026 tarih ve 75/1899 s.k.) sayılı İlke Kararı ile Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de değişiklik yapılmış; profesyonel müşteri ile nitelikli yatırımcı tutarları güncellenmiştir. Buna göre,  yatırım kuruluşlarına ilişkin düzenlemelerde, talebe dayalı olarak profesyonel müşteri kabul edilmek için aranan finansal varlıklar toplamı 10 milyon TL’den 50 milyon TL’ye, işlem hacmi tutarı 5 milyon TL’den 25 milyon TL’ye yükseltilmiştir. Ayrıca, tüzel kişilerin profesyonel müşteri sayılması için öngörülen tutarlar da yeniden belirlenmiştir. SPK’nın çeşitli tebliğlerindeki nitelikli yatırımcı şartları profesyonel yatırımcı düzenlemelerine atıf yaptığı için, bu değişiklikle birlikte nitelikli yatırımcı şartları da aynı tutarlarda güncellenmiştir.

            Anılan İlke Kararları ile Gayrimenkul Yatırım Fonları ve girişim sermayesi yatırım fonlarının katılma paylarının satılacağı nitelikli yatırımcılar için i-SPK.37.7 (18.12.2025, 65/2354 s.k.) sayılı İlke Kararı ile getirilen istisna da kaldırılmıştır. Dolayısıyla GYF yatırımcıları da artık mevzuatta nitelikli yatırımcıların geneli için öngörülen yeni tutarlara tabi kılınmıştır. Bu İlke Kararlarından önce eski tutarlar sayesinde profesyonel müşteri veya nitelikli yatırımcı sıfatı kazanmış olan GYF yatırımcıları dahil, mevzuatta aranan güncel şartları sağladıklarını çalıştıkları yatırım kuruluşuna yazılı veya elektronik ortamda belgelemeyen yatırımcılar, ellerindeki nitelikli yatırımcıya özel sermaye piyasası araçlarında yalnızca satış yönünde emir verebilecek; yeni alım yapamayacak hale getirilmiştir. Böylelikle, söz konusu İlke Kararları, nitelikli yatırımcı tanımını daha üst segmentte bir varlık seviyesine taşımıştır.

İlaveten, fon portföylerindeki Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF) katılma paylarının net aktif değer üzerinden fiktif biçimde şişirilmesini engelleyen yeni değerleme standartları da başka bir tedbir olarak uygulanmaya başlanmıştır.

Elbette ki, zaman içerisinde, yatırımcıların fonlar hakkında oluşan algısının değişmesi, en azından fon krizinden hak etmediği halde olumsuz etkilenen GYF’ler ve Proje GYF’lerin yeniden rağbet görmeye başlaması, nitelikli yatırımcı olabilmek için aranan varlık tutarlarının  sınırlı tasarruf sahiplerini de gözetecek, gerçekçi bir yaklaşımla yeniden düzenlenmesi kaçınılmazdır.

GYF’ler ve Proje GYF’ler ile ilgili güncel gelişmeleri ilerleyen bültenlerimizde de sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz…

Ali YÜKSEL&Hilmi ÖZALP

Hukuk Bürosu

Gizliliğinize değer veriyoruz Tarama deneyiminizi geliştirmek, kişiselleştirilmiş reklamlar veya içerik sunmak ve trafiğimizi analiz etmek için tanımlama bilgileri kullanıyoruz. "Tümünü Kabul Et"i tıklayarak, tanımlama bilgilerini kullanmamıza izin vermiş olursunuz